Inmiddels zijn we een jaar verder voordat de tweede blog in de geplande reeks van 6 het levenslicht ziet. En ‘levenslicht’ was dan ook min of meer de reminder voor deze blog na een uitgebreide portretshoot afgelopen week buiten in de natuur, waar flitslicht in evenwicht gebracht moest worden met zonlicht. Uiteraard speelden daar de door mezelf, om praktische redenen, opgelegde beperkingen ook weer een cruciale rol.

We gaan het hier dan ook hebben over bestaand licht al dan niet ondersteund door toegevoegd licht waaronder flitslicht.

Bestaand licht, met of zonder een beetje hulp?

Het interessante van het vak fotografie is dat er veel verschillende manieren zijn om een bepaald onderwerp weer te geven. De uitdaging is vaak dat hetgeen je met je ogen ziet, ook weer te geven op een foto. De andere optie is juist helemaal niet te kiezen voor voor een natural look. In theorie kan alles en dit vraagt dus om zowel creativiteit als technische oplossings gerichtheid van de fotograaf. Stel dat we kiezen voor het zo echt mogelijk weergeven van wat we met onze ogen zien, dan is het toch simpel op het knopje drukken en klaar toch? Vaak wordt je dan teleurgesteld met het resultaat want er is geen camera die het beeld zo goed kan weergeven als ons menselijk oog. Ons oog (lees: lens en sensor) en onze hersens (lees: beeldbewerkings software) passen in een fractie van seconde de belichting aan, het contrast ėn de kleur. Als wij van licht naar schaduw kijken, zien wij detail in beide gedeeltes, de camera niet, of in ieder geval aanzienlijk minder. Als wij naar een wit shirt kijken onder een gloeilamp, is die wit want wij weten dat die wit moet zijn en passen in onze ‘build-in beeldbewerkings software’ de kleur aan. Daar kan geen AWB (auto wit balans) of AI, aan tippen!

Natuurlijk, de hedendaagse camera’s kunnen aanzienlijk beter overweg met contrastverschillen (dynamic range noemen ze dat) en met de laatste versies van de beeldbewerkings sofware, Adobe Lightroom en Photoshop, zijn de contrasten goed af te stemmen en kun je ruis in de opgepompte donkere gedeeltes redelijk onderdrukken. Maar toch: wat er niet in zit, zit er niet in! Dus de juiste keuzes maken en vertalen in camera instellingen, is het devies.

De twee zwart-wit foto’s hierboven, zijn gemaakt met het minimale bestaande licht en de goede oude Canon 5DII. Voor de sfeer van de zwart-wit uitgave waarvoor deze foto’s bedoeld waren vond ik dat het beste passen. Ik kan me nog herinneren dat ik heb overwogen voor de rechter foto een invul-flitsje toe te passen, maar heb uiteindelijk besloten de drie waxinelichtjes voor de lichte trui te positioneren en kwam toen op lichtwaardes waarvan ik dacht, adem inhouden en kiek’n wat wordt! Dat gaf per slot van rekening het beste de sfeer weer, van de situatie in deze voortent.

Ook de foto’s hierboven zijn gemaakt met bestaand licht, waarbij ook bij de rechter foto gebruikt is gemaakt van de ‘reflectiescherm eigenschappen’ van de lichte trui van de geportretteerde. Bij foto’s gemaakt met bestaand licht is de positie van het model in combinatie met de camera positie dus erg belangrijk. Dat is altijd zo natuurlijk, maar bij bestaand licht fotografie is het meer bepalend, of beperkend, hoe je het maar wilt zeggen.

Wat natuurlijk ook een rol speelt zijn de soort foto’s die gemaakt moeten worden, de locatie, de sfeer en het budget van de klant. Daar waar tijd en dus budget geen rol speelt, kun je rustig compositie bepalen, testshoots doen, resultaten bespreken en vervolgens verder met de lichtopstelling en de finetuning. Het zal je niet verbazen dat de praktijk vaak ver van de theorie af ligt en gek genoeg draagt dat ook bij aan goed beeld, daar je getraind wordt om onder verschillende omstandigheden met goed beeld thuis te komen. Nooit saai dus!

Bij STUDIOVHF bepaalt de communicatie doelstelling van de klant de wijze van fotograferen. Soms kan of moet dat met bestaand licht, soms met flitslicht en soms met een combinatie van die twee hetgeen ons brengt tot het volgende onderwerp:

Bestaand licht in combinatie met flitslicht in de fotografie

Zoals gezegd, heb je soms aanvullend licht nodig om de schaduwen op te vullen, met name daar waar tegenlicht gebruikt wordt. Door tegen het licht in te fotograferen kun je het onderwerp, zoals in de foto hier links onder, mooi los maken van de achtergrond. Het tegenlicht zorgt voor een mooi lichtaccent op het haar, schouders en de armen van de modellen, zeker met de donkere bosrand op de achtergrond. Bovendien kunnen de modellen zo mooi met open ogen met het licht meekijken. Echter zonder compensatie aan de voorkant zou de schaduwzijde te donker worden. Het invullicht kan zoals met de foto hier rechtsboven door middels van een reflectie scherm gedaan worden, maar om dat invullicht krachtig genoeg te laten zijn moet het scherm al gouw heel dicht bij het model staan en dat staat de vrijheid van compositie in de weg. En het zal je niet verbazen: flitsers bieden dan de uitkomst, ik ben er gek op!

Het voordeel van flitsers is dat je dan beter in staat bent om de helderheid van voor en achtergrond, nagenoeg onafhankelijk, op elkaar af kan stemmen. Ook zorgt flitslicht voor een betere kleurweergave wat belangrijk is bij fashionfotografie, maar het brengt ook meer contrast en wat zo mooi heet: stofuitdrukking.

Uiteraard volgen wij bij STUDIOVHF de ontwikkelingen in de markt voor fotografie op de voet, dit zowel vanuit commerciëel oogpunt als vanuit technisch oogpunt. We zien op social media de opkomst van de zogenaamde ‘available light photographers’, de opkomst van de zg. ‘hybride foto/videografen’, LED licht, etc.etc. De uitdaging is altijd in te schatten waarin mee te gaan en waarin niet. Daarin speelt natuurlijk mee op welke doelgroep je je richt als fotografie bedrijf. Soms moet je investeren om voor èn bij te blijven en soms is het een ‘chicken egg story’. Qua investeringen loopt het heir al jaren volledig uit de hand, dus daar ligt het niet aan😅.

Ten aanzien van licht hebben wij, als verlengstuk van de marketing afdeling van de klant, de communicatie doelstelling bovenaan staan en dat bepaald het type foto, de sfeer en dus ook de technische uitvoering. Bij de keuze van licht speelt dan ook locatie en tijdstip mee. Je moet altijd met goed beeld thuiskomen en dus controle houden over de omstandigheden en die naar je hand kunnen zetten.

Hieronder een paar foto’s van industriële fotografie waarbij het aanwezige (led)licht in de fabriekshal gecombineerd is met flitslicht:

Alleen flitslicht op locatie

En dan zijn er natuurlijk situaties waarbij zakelijke foto’s gemaakt moeten worden in ruimtes waar op z’n zachtst gezegd het aanwezige licht abominabel is. Dit kan zowel qua intensiteit zijn, als qua kleur en positie. Bij het lichtontwerp in die ruimtes is natuurlijk geen rekening gehouden dat iemand van de marketing afdeling ooit gaat verzinnen dat die op de foto moet. In dat geval wordt de ruimte volledig uitgelicht en soms wordt er een kleurtje toegevoegd om de high-tech beter onder het ‘voet’licht te brengen:

En soms is back to basics, wat kleur betreft, beter! Kleur leidt alleen maar af:

Flitslicht in de fotostudio

Er is een reden dat ons fotografiebedrijf, STUDIOVHF heet. Ook al vindt meer dat 2/3 van de fotografie opdrachten op lokatie plaats, onze eigen fotostudio is en blijft dè plek om volledig in controle te zijn over licht en kleurechtheid. Behalve voor portretten is de studio ideaal voor kleding en fashionshoots, en natuurlijk productfoto’s. Hier kunnen we werken met flitslicht dat nu eenmaal een veel hoger kleurenspectrum of CRI (Color Rendering Index) heeft, dan welke andere kunstmatige lichtbron dat ook. Wij zijn inmiddels zover dat we flitslicht geen kunstlicht noemen, want het is zo goed dat het kan concurreren met gemiddeld daglicht, midden op de dag.

In de fotostudio kan ook rustig gewerkt worden aan een lichtopstelling voordat de shoot daadwerkelijk plaatsvind, zoals in de voorbeelden van bandfoto’s hieronder waarbij de sfeer is aangepast aan het type muziek waar de bands voor staan:

Daar waar kleur echtheid een directe invloed heeft op aankoop en retourzendingen is flitslicht nog steeds de enige optie. Je kunt kleur corrigeren wat je wilt, maar als de kleur niet wordt geleverd door het licht dan zit het er simpelweg niet in en zul je die per foto lokaal moeten toevoegen. Alles kan, maar efficiency heeft natuurlijk een invloed op de uiteindelijke prijs van de shoot. Bij STUDIOVHF werken we met gecalibreerde lichtopstellingen waarbij we in de basis rawfiles al heel dicht tegen de daadwerkelijke kleur aanzitten.

Macro lichtopstelling sieraden fotografie

En daarmee komen we aan het einde van de tweede blog uit de ‘geplande’ serie van 6. Als het zo doorgaat dan is de komplete serie over een jaar of 4 gereed 😀, dus blijf ons volgen!